حق سبحانه دربارهء ايشان فرمود كه * ( لا يَنْهاكُمُ اللَّه ) * نهى نميكند خداى شما را اى مؤمنان * ( عَنِ الَّذِينَ ) * از آنان كه ايشان * ( لَمْ يُقاتِلُوكُمْ ) * كارزار نكردند با شما * ( فِي الدِّينِ ) * در كار دين و ملت * ( وَلَمْ يُخْرِجُوكُمْ ) * و بيرون نكردند شما را * ( مِنْ دِيارِكُمْ ) * از سراها و منازل شما * ( أَنْ تَبَرُّوهُمْ ) * آنكه نيكويى كنيد با ايشان اين بدل * ( الَّذِينَ لَمْ يُقاتِلُوكُمْ ) * است اى لا ينهيكم عن مبراة هؤلاء يعنى خدا منع شما نكرده از نيكويى كردن شما در حق جماعت مذكوره * ( وَتُقْسِطُوا إِلَيْهِمْ ) * و از آنكه حكم بعدل كنيد بسوى ايشان و ظلم نكنيد برايشان تا موجب تأليف قلوب ايشان شود و سبب تشويق ايشان بايمان يا آنكه بفرستيد قسطى و بهرهء براى ايشان از آنچه در خانهاى شما است از مطعومات يعنى از حكم كردن شما بعدل بجانب ايشان يا احسان نمودن با ايشان نيز منع شما نكرده پس با ايشان نيكويى كنيد و طريقهء عدالت يا احسان مرعى داريد و گويند مراد به اين جماعت كودكان و زنان كفارند كه ايشان را در قتل و اخراج چندان مدخلى نيست يا جماعتى كه در مكه ايمان آوردند و مهاجرت نكردند * ( إِنَّ اللَّه ) * بدرستى كه خداى تعالى * ( يُحِبُّ الْمُقْسِطِينَ ) * دوست مىدارد عدلكنندگان را يا احسان نمايندگان را و نزد مقاتل اين آيه بآية القتال منسوخ شده و گويند قتليه بنت العزى كه مشركه بود هديهء چند نزد دختر خود اسماء بنت ابى بكر آورد وى قبول نكرد و اذن نداد كه در مدينه داخل شود حق سبحانه آيهء مذكورهء فرو فرستاد پس پيغمبر صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم بدخول او امر فرمود و هديهء او را قبول نمود و در حق او اكرام و احسان بجاى آورد و نزد بعضى حكم اين آيه عامست بهر كه به اين صفت متصف باشد و اجماع امتست كه نيكويى باهل حرب حرام نيست خواه قرابت داشته باشند خواه نه و خلاف در دادن زكات و فطره و كفاره است بايشان اصحاب ما تجويز آن نميكنند و مخالفان در آن با يك ديگر خلاف دارند * ( إِنَّما يَنْهاكُمُ اللَّه ) * جز اين نيست كه نهى مىكند خداى شما را * ( عَنِ الَّذِينَ قاتَلُوكُمْ ) * از آنان كه كارزار كردند با شما * ( فِي الدِّينِ ) * در دين و مذهب * ( وَأَخْرَجُوكُمْ ) * و بيرون كردند شما را * ( مِنْ دِيارِكُمْ ) * از سراهاى شما * ( وَظاهَرُوا ) * و هم پشت شدند با اعادى و معاونت نمودند ايشان را * ( عَلى إِخْراجِكُمْ ) * بر بيرون كردن شما * ( أَنْ تَوَلَّوْهُمْ ) * آنكه دوستى كنيد با ايشان اين بدل اشتمالست از الذين يقاتلونكم اى انما ينهيكم اللَّه عن تولى هؤلاء يعنى خداى منع فرمود از دوستى كردن شما با جماعتى كه در مقام مقاتله در